Naevi
Niet elke atypische naevus is een melanoom, maar sommige kenmerken verdienen extra aandacht. Wanneer één of meer van onderstaande alarmsignalen aanwezig zijn, is een zorgvuldige beoordeling aangewezen en moet een melanoom actief worden uitgesloten.
Wanneer moet je twijfelen aan de diagnose naevus?
- een nieuwe of veranderende melanocytaire laesie op volwassen leeftijd;
- asymmetrische verdeling van patronen en/of kleuren (chaos);
- een laesie die duidelijk afwijkt van het overige naevuspatroon van de patiënt (ugly duckling);
- aanwezigheid van één of meer verdachte dermatoscopische aanwijzingen voor melanoom;
- grijze of blauw-grijze structuren, vooral wanneer deze asymmetrisch verdeeld zijn of voorkomen in combinatie met andere verdachte kenmerken.
Praktische tip
💡 Zoek niet alleen naar kenmerken van een melanoom, maar ook naar afwijkingen binnen het totale naevus-landschap van de patiënt. Een laesie die eruit springt als ugly duckling bij dermatoscopie of tijdens follow-up verandert is verdacht.
Casus: Ugly duckling op de rug
42-jarige man met een atypische laesie op de rug. Klinisch was het een ugly duckling laesie. Dermatoscopisch waren er meerdere alarmsignalen aanwezig, waaronder asymmetrie van patronen en kleuren, meerdere kleuren, structuurloze gebieden, perifere radiaire lijnen/pseudopodia. Vanwege de combinatie van deze kenmerken werd patiënt met spoed verwezen naar de dermatoloog. Histopathologisch onderzoek liet uiteindelijk een dysplastische naevus zien.
Leerpunt: Niet iedere atypische melanocytaire laesie is een melanoom. De combinatie van klinische context, evolutie, vergelijking met het overige naevuspatroon en de verdeling van dermatoscopische patronen en kleuren bepaalt of aanvullende beoordeling of histopathologisch onderzoek nodig is.
Videocasussen: Spitz naevi
Een Spitz naevus is een bijzondere melanocytaire naevus die zowel klinisch als dermatoscopisch een diagnostische uitdaging kan vormen. Met name bij volwassenen kunnen Spitz naevi kenmerken vertonen die ook bij een melanoom worden gezien, zoals asymmetrie, meerdere kleuren of opvallende vaatpatronen.
De context van de patiënt, de leeftijd, de evolutie van de laesie en het totale dermatoscopische beeld zijn daarom essentieel voor een juiste interpretatie. De volgende casussen illustreren hoe zowel niet-gepigmenteerde als gepigmenteerde Spitz naevi kunnen lijken op een melanoom en welke kenmerken kunnen helpen bij de differentiaaldiagnose.
In deze casus staat een niet-gepigmenteerde Spitz naevus centraal. Let vooral op het vaatpatroon en de symmetrie van de laesie.
Deze casus laat een gepigmenteerde Spitz naevus zien. Let op de symmetrie van patronen, de verdeling van pigment en de aanwezigheid van kenmerken die kunnen overlappen met een melanoom.
Wil je meer van dit soort casussen zien en zelf delen met collega’s, overweeg dan een lidmaatschap van het dermatoscopie platform
Beslisboom spitzoïde laesies voor de huisartsenpraktijk
’Bewerkt naar: Lallas A, et al. Update on dermoscopy of Spitz/Reed naevi and management guidelines by the International Dermoscopy Society. Br J Dermatol. 2017;177:645-655.
Praktische tip
💡 Bij kinderen is een Spitz naevus veel waarschijnlijker dan een melanoom. Bij volwassenen geldt het omgekeerde en verdient een Spitzoide laesie vaak een lagere drempel voor histopathologisch onderzoek.
Wees echter terughoudend met het zelfstandig vervolgen van een spitzoïde laesie wanneer het beeld niet klassiek en volledig symmetrisch is, wanneer de laesie nodulair is of wanneer deze ontstaat op latere leeftijd. Bij twijfel is verwijzing naar de dermatoloog voor verdere beoordeling en eventuele excisie passend.
Management van Spitzoïde laesies artikel
Spitz naevi kunnen klinisch en dermatoscopisch sterk lijken op een spitzoïd melanoom. Dermatoscopie helpt bij de herkenning, maar kan een melanoom niet altijd betrouwbaar uitsluiten.
Veel voorkomende benigne naevus patronen
De meeste benigne naevi laten één van een beperkt aantal herkenbare patronen zien. Het herkennen van deze patronen vormt de basis van dermatoscopische patroonanalyse. Een laesie die duidelijk afwijkt van deze patronen, asymmetrie vertoont of melanoom criteria bevat, verdient extra aandacht.
Literatuur
- Banky JP, Kelly JW, English DR, Yeatman JM, Dowling JP. Incidence of New and Changed Nevi and Melanomas Detected Using Baseline Images and Dermoscopy in Patients at High Risk for Melanoma. Arch Dermatol. 2005;141(8):998–1006. doi:10.1001/archderm.141.8.998
- Longo C, Pampena R, Moscarella E, Chester J, Starace M, Cinotti E, et al. Dermoscopy of melanoma according to different body sites: Head and neck, trunk, limbs, nail, mucosal and acral. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2023;37:1718–1730. https://doi.org/10.1111/jdv.19221
- Bassoli S, Borsari S, Ferrari C, Giusti F, Pellacani G, Ponti G, Seidenari S. Grey-blue regression in melanoma in situ-evaluation on 111 cases. J Skin Cancer. 2011;2011:180980. doi: 10.1155/2011/180980. Epub 2011 Mar 23. PMID: 21748024; PMCID: PMC3118612.
- Massi D, De Giorgi V, Carli P, Santucci M. Diagnostic significance of the blue hue in dermoscopy of melanocytic lesions: a dermoscopic-pathologic study. Am J Dermatopathol. 2001 Oct;23(5):463-9. doi: 10.1097/00000372-200110000-00013. PMID: 11801781.
- Williams NM, Marchetti MA, Busam KJ, et al. Assessment of diagnostic accuracy of dermoscopic structures and patterns used in melanoma detection: systematic review and meta-analysis. JAMA Dermatol. 2021;157(9):1098-1108.
- Argenziano G, Soyer HP, Chimenti S, et al. Dermoscopy 3-point checklist. Dermatology. 2004;208:27-31. (voor asymmetrie en melanoomspecifieke criteria)
Dermatoscopie.nl is een website ter bevordering van de dermatoscopie in de huisartsenpraktijk.
Dermatoscopie.nl is een CRKBO registreerde instelling.
Elke maand een casus
Wil je maandelijks een uitdagende casus uit de huisartsenpraktijk ontvangen? Schrijf je dan hier kosteloos in.
Maartje Spit, MSc, M ANP
BIG-nummer 59058254330
KvK 72973897
Privacy statement & Klachtenregeling
Algemene voorwaarden
Deze website maakt gebruik van functionele en analytische cookies. Bekijk de privacyverklaring.