Verruca seborrhoica
Een verruca seborrhoica kan dermatoscopisch verrassend veel variatie laten zien. Waar symmetrie van patronen en kleuren bij veel benigne laesies geruststellend is, kan een verruca seborrhoica juist asymmetrisch, meerkleurig en ogenschijnlijk chaotisch zijn. Hierdoor kan de laesie klinisch én dermatoscopisch op een maligniteit lijken.
Verrucae seborrhoicae kunnen bovendien voldoen aan de EFG-criteria (Elevated, Firm, Growing). De EFG-regel helpt daarom vooral om een potentieel nodulair melanoom niet te missen, maar maakt op zichzelf geen onderscheid tussen een verruca seborrhoica en een maligne nodulaire laesie.
Wanneer moet je twijfelen aan de diagnose verruca seborrhoica?
- snelle of duidelijke recente verandering;
- een laesie die duidelijk afwijkt van de overige verrucae seborrhoicae van de patiënt;
- positief wobble-sign wanneer je klinisch aan een verruca seborrhoica denkt;
- blue-black sign bij een gepigmenteerde nodulaire laesie;
- pseudopodia of asymmetrisch verdeelde radiaire lijnen;
- blue-white veil, regressiestructuren of atypische vaatstructuren;
- een beeld waarin de typische aanwijzingen voor een verruca seborrhoica onvoldoende overtuigen.
De blue-black rule is een dermatoscopische aanwijzing voor een gepigmenteerd nodulair melanoom en wordt gedefinieerd als de gelijktijdige aanwezigheid van zowel blauw als zwart pigment in ten minste 10% van het oppervlak van de laesie. Het zwarte pigment weerspiegelt oppervlakkig melanine, terwijl het blauwe pigment wijst op dieper gelegen melanine; deze combinatie verhoogt de verdenking op een invasief melanoom aanzienlijk.
Praktische tip
💡 Wanneer een laesie klinisch lijkt op een verruca seborrhoica maar tegelijkertijd alarmsignalen vertoont, verdient veiligheid de voorkeur boven zekerheid. In dergelijke situaties kan een biopt of excisie noodzakelijk zijn. Dermatoscopie vermindert het aantal onnodige excisies, maar kan histopathologisch onderzoek niet altijd vervangen.
Casus: EFG niet-pluis met veel keratose
91-jarige vrouw met sinds enkele maanden een snel ontstane verheven gepigmenteerde plaque op de bovenarm. Klinisch viel vooral de forse hyperkeratose op, waardoor de laesie oppervlakkig leek en differentiaaldiagnostisch werd gedacht aan een verruca seborrhoica, plaveiselcelcarcinoom of nodulair melanoom.
Dermatoscopisch was sprake van een chaotisch klodderpatroon met meerdere kleuren, passend bij een EFG niet-pluis laesie. Ondanks het sterk keratotische aspect werd een nodulair melanoom overwogen en geadviseerd de laesie spoedig histopathologisch te laten onderzoeken. Toen de patiënt terugkwam voor excisie bleek de keratotische nodus spontaan te zijn losgelaten. Dit beloop ondersteunde sterk het vermoeden van een verruca seborrhoica, maar histopathologische bevestiging was hierdoor niet meer mogelijk.
Leerpunt: Laat je bij een snelgroeiende nodulaire laesie niet geruststellen door uitgebreide keratose. Ook een melanoom kan klinische en dermatoscopische kenmerken vertonen die aan een verruca seborrhoica doen denken. Bij een EFG-positieve laesie met aanvullende verdachte aanwijzingen moet een melanoom actief worden uitgesloten.
3 kenmerken die afwezig zijn bij een verruca seborrhoica
Beide laesies laten een keratotisch aspect zien en ze zijn allebei EFG niet-pluis. Het melanoom laat echter drie kenmerken zien die je niet kunt verwachten bij een verruca seborrhoica namelijk:
- Blue-black sign
Bij een gepigmenteerde nodulaire laesie is de combinatie van duidelijk blauw en zwart een belangrijke aanwijzing voor een nodulair melanoom. Een positieve blue-black rule: gelijktijdige aanwezigheid van zowel blauw als zwart pigment in ten minste 10% van het oppervlak van de laesie. - Polarisatie-specifieke witte lijnen: deze verdwijnen zonder polarisatie.
- Perifere klodders of pseudopodia: dit patroon is exclusief voor groeiende melanocytaire afwijkingen.
In de afbeeldingen hieronder zie je dat de verruca seborrhoica deze drie kenmerken niet laat zien, maar het nodulair melanoom wél.
Macro verruca seborrhoica
Niet-gepolariseerd verruca seborrhoica
Gepolariseerd verruca seborrhoica
Macro nodulair melanoom
Niet-gepolariseerd nodulair melanoom
Gepolariseerd nodulair melanoom
Videocasussen: verruca seborrhoicae
- Gebruik de EFG-regel om een nodulair melanoom niet te missen
- Dermatoscopie kan niet altijd PA voorkomen
- Ugly duckling ontmaskerd:
- Dermatoscopie stukje puzzel
- Bij diagnostische onzekerheid na dermatoscopie neem een biopt om overbehandeling te voorkomen
- Ontdek in 2,5 minuut de vele gezichten van de verruca seborrhoica
Wil je meer van dit soort casussen zien en zelf delen met collega’s, overweeg dan een lidmaatschap van het dermatoscopie platform
Literatuur
- Argenziano G, Longo C, Cameron A, Cavicchini S, Gourhant JY, Lallas A, et al. Blue-black rule: a simple dermoscopic clue to recognize pigmented nodular melanoma. Br J Dermatol. 2011;165(6):1251-1255.
- Braun RP, Rabinovitz HS, Krischer J, et al. Dermoscopy of pigmented seborrheic keratosis: a morphological study. Arch Dermatol. 2002;138:1556-1560.
- Carrera C, Marchetti MA, Dusza SW, et al. Validity and reliability of dermoscopic criteria used to differentiate seborrheic keratoses from melanoma. JAMA Dermatol. 2017;153:544-551.
- Rosendahl C, Cameron A, McColl I, Wilkinson D. Dermatoscopy in Routine Practice. 2e editie.
- Kittler H, Rosendahl C, Cameron A, Tschandl P. Dermatoscopy: An Algorithmic Method Based on Pattern Analysis. 3e editie.
Dermatoscopie.nl is een website ter bevordering van de dermatoscopie in de huisartsenpraktijk.
Dermatoscopie.nl is een CRKBO registreerde instelling.
Elke maand een casus
Wil je maandelijks een uitdagende casus uit de huisartsenpraktijk ontvangen? Schrijf je dan hier kosteloos in.
Maartje Spit, MSc, M ANP
BIG-nummer 59058254330
KvK 72973897
Privacy statement & Klachtenregeling
Algemene voorwaarden
Deze website maakt gebruik van functionele en analytische cookies. Bekijk de privacyverklaring.