Plaveiselcelcarcinoom
Een plaveiselcelcarcinoom (PCC) ontstaat uit keratinocyten en wordt vaak gezien op chronisch zonbeschadigde huid, soms op de achtergrond van actinische keratose of morbus Bowen. Klinisch kan het beeld variëren van een hyperkeratotische papel of nodus tot een erosieve of ulcererende laesie. Denk vooral aan een PCC bij een niet-genezende, snelgroeiende of ulcererende nodus of een groeiende hyperkeratotische tumor.
Alarmsignalen
Wees extra alert bij:
- snelle of duidelijke groei;
- induratie of een stevige nodus;
- toenemende of forse keratinisatie;
- ulceratie of spontane bloeding;
- pijn of drukpijn — maar afwezigheid van pijn stelt niet gerust;
- een persisterende afwijking op duidelijk zonbeschadigde huid die niet meer overtuigend past bij AK of morbus Bowen.
Dermatoscopisch zijn vooral belangrijk:
- witte of gele keratineklodders, vaak centraal;
- witte cirkels en witte structuurloze gebieden;
- ulceratie;
- lusvormige, puntvormige of andere vaatstructuren;
- een polymorf vaatpatroon.
Praktische tip
💡 Afwezigheid van keratine sluit een PCC niet uit. Goed gedifferentieerde PCC’s tonen vaak duidelijke keratinisatie en witte structuren. Naarmate een PCC minder goed gedifferentieerd is, kunnen die kenmerken minder prominent worden en kan juist een roder, chaotischer en polymorf vaatpatroon opvallen.
Casus: Is dit nog een voorloper?
Een 54-jarige vrouw presenteert zich met een sinds enkele maanden groeiende huidafwijking op de onderarm. Ze heeft geen klachten.
Bij patroonanalyse zie je klodders en een structuurloos patroon in roze, geel, oranje en wit. Vooral de centrale keratinisatie en ulceratie maken het beeld verdacht voor een invasief PCC.
Diagnose: plaveiselcelcarcinoom
💡 Leerpunt: een keratiniserende nodus
En een keratoacanthoom?
Een kerato-acanthoom en een goed gedifferentieerd PCC kunnen klinisch én dermatoscopisch sterk op elkaar lijken. Dermatoscopie kan dit onderscheid niet betrouwbaar maken. Zorg daarom bij een verdachte keratiniserende nodus voor histopathologische diagnostiek of verwijzing.
De actuele Nederlandse richtlijn adviseert bij verdenking op PCC bij voorkeur een stansbiopt voor histologisch onderzoek en stadiëring, tenzij directe excisie wenselijk is.
Literatuur
- Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. Richtlijn Plaveiselcelcarcinoom – Klinisch beeld en diagnostiek. 2024.
- Papageorgiou C, Lallas A, Manoli SM, et al. Evaluation of dermatoscopic criteria for early detection of squamous cell carcinoma arising on an actinic keratosis. J Am Acad Dermatol. 2022;86(4):791-796.
- Traini DO, Palmisano G, Di Stefani A, et al. Dermoscopy of Keratinizing Skin Tumors: Cutaneous Squamous Cell Carcinoma, Keratoacanthoma, and Bowen's Disease. Dermatol Pract Concept. 2026;16(1).
Dermatoscopie.nl is een website ter bevordering van de dermatoscopie in de huisartsenpraktijk.
Dermatoscopie.nl is een CRKBO registreerde instelling.
Elke maand een casus
Wil je maandelijks een uitdagende casus uit de huisartsenpraktijk ontvangen? Schrijf je dan hier kosteloos in.
Maartje Spit, MSc, M ANP
BIG-nummer 59058254330
KvK 72973897
Privacy statement & Klachtenregeling
Algemene voorwaarden
Deze website maakt gebruik van functionele en analytische cookies. Bekijk de privacyverklaring.