5.2 Leeftijd, geslacht en lokalisatie als contextfactoren

Een dermatoscopisch patroon krijgt pas betekenis binnen de context van de patiënt. Leeftijd, geslacht en plaats op het lichaam beïnvloeden wat waarschijnlijk is en hoe zwaar je bepaalde bevindingen laat meewegen.

Macroscopie acrale naevus

Lokalisatie 

De plaats op het lichaam beïnvloedt bovendien het dermatoscopische beeld zelf. Gelaat, handpalmen, voetzolen, nagels en mucosa hebben hun eigen anatomie en daarmee hun eigen patronen.

Videocasus: Groeven of ribbelpatroon

Een 63-jarige man met atypische naevi in de voorgeschiedenis komt voor zijn jaarlijkse huidinspectie. Daarbij valt een gepigmenteerde macula op die hij zelf niet herkent en waarvan niet duidelijk is hoelang deze aanwezig is. In de video kijk je stap voor stap naar het acrale patroon en bepaal je waar het pigment zich bevindt.

Wil je meer van dit soort casussen zien en zelf delen met collega’s, overweeg dan een lidmaatschap van het dermatoscopie platform 

Praktische tip

💡 Bij gepigmenteerde laesies op handpalmen en voetzolen: bepaal eerst waar het pigment ligt. Pigment in de groeven past vaker bij een benigne patroon; pigment op de ribbels vraagt om extra alertheid.

Gemiddelde leeftijd huizenkopers

Leeftijd 

Groei van een naevus kan bij een kind of jongvolwassene fysiologisch zijn, terwijl een nieuwe of veranderende melanocytaire laesie op latere leeftijd meer aandacht vraagt. Bij ouderen neemt het aantal naevi af en neemt de kans op huidkanker toe.

Praktische tip

💡Leerpunt: Leeftijd helpt je wegen, niet uitsluiten.

geslacht

Geslacht

Ook geslacht speelt mee in de voorafkans op huidkanker, maar het patroon verschilt met de leeftijd. BCC en melanoom worden vóór het 55e levensjaar vaker bij vrouwen vastgesteld, terwijl deze tumoren tussen 60 en 85 jaar vaker bij mannen voorkomen. Bij PCC zijn mannen duidelijk vaker aangedaan dan vrouwen.

Ook de lokalisatie verschilt naar geslacht. Melanomen worden bij mannen relatief vaker op de romp gezien en bij vrouwen vaker op de ledematen. Bij PCC hebben mannen relatief vaker een tumor in het hoofd-halsgebied; bij BCC zijn de verschillen in lokalisatie tussen mannen en vrouwen klein.

Literatuur

  1. NHG-werkgroep Verdachte huidafwijkingen. NHG-Standaard Verdachte huidafwijkingen. Huisarts Wet. 2017;60(6):276-290. Voor de klinische context, risico-inschatting en verschillen naar leeftijd en geslacht.
  2. Lallas A, Kyrgidis A, Koga H, et al. The BRAAFF checklist: a new dermoscopic algorithm for diagnosing acral melanoma. Br J Dermatol. 2015;173(4):1041-1049. Mooi artikel over acrale laesies. 
  3. Integraal Kankercentrum Nederland. Huidkanker in Nederland: trends en inzichten 2025 – Kerncijfers. Nederlandse Kankerregistratie (NKR).

Dermatoscopie.nl is een website ter bevordering van de dermatoscopie in de huisartsenpraktijk.

Dermatoscopie.nl is een CRKBO registreerde instelling.

CRKBO registratie Dermatoscopie.nl
Elke maand een casus

Wil je maandelijks een uitdagende casus uit de huisartsenpraktijk ontvangen? Schrijf je dan hier kosteloos in.

Maartje Spit, MSc, M ANP
BIG-nummer 59058254330

info@dermatoscopie.nl

KvK 72973897
Privacy statement & Klachtenregeling
Algemene voorwaarden

Aankoop herroepen

Deze website maakt gebruik van functionele en analytische cookies. Bekijk de privacyverklaring.

Sluiten