6.3 Cognitieve valkuilen

Een 49-jarige man presenteerde zich met een ongeveer 1 cm grote lichtbruine macula op het scheenbeen. De plek jeukte, maar was volgens patiënt al langere tijd onveranderd. Zijn vader had een melanoom gehad. Klinisch was de laesie opvallend, maar dermatoscopisch werd destijds vooral een lichtbruin structuurloos patroon gezien, zonder duidelijke melanoomspecifieke aanwijzingen. Ook na teledermatoscopische beoordeling werd het beeld als niet-suspect ingeschat en werd een expectatief beleid afgesproken.

Enkele jaren later meldde patiënt zich opnieuw omdat de laesie duidelijk was veranderd. Nu was er sprake van een grotere, grilliger en meerkleurige afwijking met asymmetrie van patronen en kleuren. De eerste 3 afbeeldingen zijn de baseline, de laatste 4 zijn de follow up na 2 jaar.

Histopathologisch onderzoek toonde een oppervlakkig spreidend melanoom, Breslowdikte 0,7 mm.

Wat leren we als we terugkijken?

Met de kennis van de uiteindelijke diagnose is het verleidelijk om ook in de oorspronkelijke beelden al een melanoom te willen herkennen. Maar dat is kijken met de retrospectoscoop: achteraf beschikken we over informatie die op het eerste beslismoment nog niet beschikbaar was.

De eerste dermatoscopie bevatte geen overtuigende melanoomaanwijzingen en stelde zelfs enigszins gerust ten opzichte van het klinische beeld. Tegelijkertijd kon de laesie ook niet overtuigend als een herkenbare benigne afwijking worden geclassificeerd. Juist dát is achteraf het belangrijkste leermoment: bij onzekerheid is ‘terugkomen bij verandering’ minder veilig dan zelf een actieve follow-up plannen en de laesie klinisch én dermatoscopisch documenteren.

Leerpunt: niet meteen verdacht is niet hetzelfde als benigne. Wanneer je een laesie niet overtuigend kunt classificeren als benigne, plan dan zelf een actieve follow-up met goede beeldregistratie. 

Een huidafwijking lijkt aanvankelijk onschuldig. Dermatoscopisch vallen echter vertakkende bloedvaten op, waardoor de gedachte aan een BCC ontstaat. Maar ook dat opvallende kenmerk kan je redenering te sterk gaan sturen.

Wil je meer van dit soort casussen zien en zelf delen met collega’s, overweeg dan een lidmaatschap van het dermatoscopie platform